برای نسلهای زیادی در ایران، مدرسه فقط محل آموزش ریاضی و علوم نبود. مدرسه جایی بود که حکومت تلاش میکرد جهانبینی مطلوب خودش را در ذهن کودکان تثبیت کند. از صف صبحگاهی و دعا گرفته تا کتابهای دینی، مراسم مذهبی، تفکیک جنسیتی و حتی نوع حرف زدن معلمها، همهچیز بخشی از یک...
اگر کسی امروز در خیابانهای تهران، شیراز، رشت یا حتی شهرهای کوچکتر ایران با دقت به نسل جدید نگاه کند، یک تغییر بزرگ را حس خواهد کرد. تغییری که فقط در مدل لباس، موسیقی یا زبان روزمره نیست. چیزی عمیقتر در حال رخ دادن است. نسل جدید ایران دیگر مثل نسلهای قبل به دین...
خیلی از ما اولین بار مفهوم گناه را نه از تجربه شخصی، بلکه از زبان دیگران یاد گرفتیم. از همان کودکی، قبل از اینکه حتی بفهمیم چرا کاری خوب است یا بد، به ما گفته شد که بعضی رفتارها گناه هستند. نه به این دلیل که به کسی آسیب میزنند یا غیرانسانیاند، بلکه صرفاً چون یک...
وقتی درباره عدالت صحبت میکنیم، معمولاً تصویری ساده در ذهن داریم: قانونی که برای همه یکسان است، بدون تبعیض، بدون استثنا، بدون پیشفرضهای از پیش تعیینشده. اما کافی است کمی دقیقتر به قوانین دینی درباره زنان نگاه کنیم تا ببینیم این تصویر ساده چقدر از واقعیت فاصله...
اگر کمی با دقت به اطراف خود نگاه کنیم، نشانههایی میبینیم که با روایت رسمی جامعه سازگار نیست. نسلی که دیگر مثل قبل از مفاهیم مذهبی هیجانزده نمیشود، جوانانی که در خلوت خود پرسشهایی جدی دارند، زنانی که از اجبارهای دینی عبور کردهاند و مردانی که سالهاست ایمانشان را...
کمتر کسی از کودکی با این تصمیم بزرگ میشود که روزی بیخدا خواهد شد. بیشتر ما در خانوادههایی بزرگ شدهایم که دین بخشی از زندگی روزمره بوده است. دعاهای قبل از خواب، مراسم مذهبی، ماه رمضان، محرم، و واژههایی که از همان سالهای اول در ذهنمان کاشته شدهاند. ایمان برای...
زندگی دوگانه مفهومی است که بسیاری از ایرانیان آن را با پوست و استخوان لمس کردهاند، حتی اگر هرگز نامی برایش نگذاشته باشند. منظور از زندگی دوگانه، شکاف میان آن چیزی است که در ظاهر نشان میدهیم و آن چیزی که در درون باور داریم. برای بسیاری از آتئیستهای ایرانی، این شکاف...
عشق در ایران هیچوقت فقط مسئله دو نفر نبوده است. همیشه خانوادهها، سنتها، آبرو و باورهای مذهبی هم در آن حضور داشتهاند. حالا تصور کنید در دل چنین فضایی، دو نفر یکدیگر را پیدا کنند که یکی همچنان مؤمن است و دیگری دیگر به خدا باور ندارد. اینجا فقط اختلاف سلیقه سادهای...
بیخدا بودن در ایران به خودی خود آسان نیست، اما در شهرهای کوچک معنای دیگری پیدا میکند. در کلانشهرها هنوز میتوان در جمعیت گم شد، حلقه دوستان همفکر پیدا کرد، یا دستکم در سکوت زندگی کرد بدون آنکه هر نگاه و هر رفتار زیر ذرهبین باشد. اما در شهر کوچک، زندگی شفاف است....
در جامعهای مثل ایران، خانواده فقط یک نهاد عاطفی نیست، ستون اصلی هویت فردی است. بسیاری از ما با پیوندهای عمیق خانوادگی بزرگ شدهایم؛ سفرههای مشترک، مراسم مذهبی، عزاداریها، دعاهای دستهجمعی و سنتهایی که سالها تکرار شدهاند. وقتی کسی در چنین بستری به این نتیجه...
آزادی باور یکی از بنیادیترین حقوق انسانی است. حقی که بر اساس آن هر فرد میتواند درباره وجود خدا، معنای زندگی، اخلاق و جهانبینی خود آزادانه بیندیشد و نتیجه تفکرش را بدون ترس از مجازات بیان کند. اما وقتی این مفهوم را در بستر ایران امروز بررسی میکنیم، با واقعیتی...
نقد دین در بسیاری از جوامع جهان امری عادی و حتی بخشی از سنت فکری آنهاست. فیلسوفان، دانشمندان و نویسندگان قرنهاست که درباره وجود خدا، ماهیت وحی، اعتبار متون مقدس و نقش دین در سیاست بحث کردهاند و این بحثها نه تنها جرم تلقی نشده، بلکه موتور پیشرفت فکری بوده است. اما...
در ایران امروز، برای آسیب دیدن لازم نیست حکمی از دادگاه صادر شود. گاهی کافی است برچسبی روی پیشانیات بچسبد. یکی از سنگینترین این برچسبها، بیدینی است. اتهامی که حتی پیش از آنکه شکل حقوقی به خود بگیرد، زندگی فرد را زیر و رو میکند. در جامعهای که دین نه فقط یک باور...
بسیاری از ما اولین تجربه جدی تظاهر مذهبی را نه در خانه، بلکه در محیط کار یا دانشگاه تجربه کردهایم. جایی که باور شخصی دیگر فقط مسئلهای درونی نیست، بلکه میتواند بر استخدام، ارتقا، امنیت شغلی و حتی روابط حرفهای تأثیر بگذارد. در چنین فضایی، بیخدایی صرفاً یک دیدگاه...
چرا بسیاری از زنان ایرانی ایمانشان را از دست میدهند اگر بخواهیم صادق باشیم، باید بپذیریم که مسیر بیخدایی برای بسیاری از زنان ایرانی نه از کتابهای فلسفه آغاز میشود و نه از کلاسهای دانشگاه. این مسیر اغلب از تجربه زیسته شروع میشود. از لحظهای که یک دختر نوجوان...
فرهنگ ترس، آبرو و کنترل اجتماعی در سرکوب شک در جامعهای که سالهاست دین نه فقط یک باور شخصی بلکه یک هویت رسمی و سیاسی محسوب میشود، شک کردن شجاعت میخواهد. بسیاری از ما اولین جرقههای تردید را در سکوت تجربه کردهایم. شاید در نوجوانی، شاید در دانشگاه، شاید بعد از...
وقتی اجبار به نام ایمان عمل میکند سالهاست که حجاب در ایران دیگر فقط یک پوشش نیست. نه یک انتخاب فردی و نه حتی صرفاً یک توصیه مذهبی. حجاب در ساختار رسمی کشور به یک قانون الزامآور تبدیل شده است. قانونی که با جریمه، تهدید، بازداشت و فشار اجتماعی همراه است. در چنین...
برای بسیاری از ما که در ایران به بیخدایی رسیدهایم، سختترین بخش مسیر نه مطالعه و نه درگیری ذهنی با مفاهیم فلسفی بوده است، بلکه لحظهای بوده که باید تصمیم بگیریم آیا حقیقت را به خانواده بگوییم یا نه. خانواده در فرهنگ ایرانی فقط یک نهاد ساده نیست؛ ریشه هویت، امنیت...
زنان آتئیست در ایران؛ انقلابی در سکوت در سالهای اخیر، واژههایی مانند آزادی، برابری و حق انتخاب بیش از هر زمان دیگری در گفتوگوهای عمومی ایران شنیده میشود. اما در میان همه این بحثها، صدایی هست که کمتر به شکل مستقیم شنیده میشود؛ صدای زنان آتئیست. زنانی که نه تنها...
در جامعهای که دین نهتنها یک باور شخصی، بلکه ستون رسمی ساختار سیاسی، آموزشی و فرهنگی است، بیخدایی اغلب به تجربهای پنهان، خاموش و درونی تبدیل میشود. در ایران امروز، بسیاری از افرادی که به بیخدایی رسیدهاند، نه در میدانهای عمومی بلکه در خلوت ذهن و زندگی خصوصی خود...
آتئیسم آهسته اما پیوسته در حال گسترش است. دلایل آن را میتوان به موارد زیر نسبت داد. یک: افزایش سطح تحصیلات و میزان اطلاعات از یک طرف امروزه جوامع تحصیل کرده تر از مثلاً صد سال قبل هستند و از طرف دیگر اطلاعات آسانتر و سریع تر از بیست سال پیش در دسترس قرار می گیرد. هر...
آتئیسم عدم باور به جود خدا و یا خدایان است. نمیتوان با اطمینان گفت که چه تعداد از جمعیت جهان آتئیست است چرا که تحقیقات انجام شده، تا کنون نتوانسته بین ناباوران به دین و آتئیست ها (خداناباوران) تفاوت بگذارد. اما بر اساس نتایج نظرسنجی ها، اروپا و آسیای شرقی بیشترین...
تعداد زیادی از آتئیست ها و انسان گرایان از ماهیت بسیار نزدیک آتئیسم و انسان گرایی سخن می گویند که ما در این جا به ذکر نمونه هایی از آن پرداخته ایم. من میخواهم به دین باوران که ادعا می کنند آتئیست ها هرگز نمی توانند مثبت اندیش باشند بگویم که شما باهوش هستید، زندگیتان...
بر اساس نظر آتئیست ها نه خدایی وجود دارد که بر جهان هستی حکمفرما باشد و نه موجودی که ما را با هم متحد کند. من با آتئیست های بسیاری برخورد و صحبت کرده ام و یقین دارم که ما آتئیست ها در دستههای بسیار متفاوتی گنجیده و طیف وسیعی را شامل میشویم. برای برخی از ما آتئیسم،...
وقتی یک خدا نابارور به موقعیت سختی دچار میشود خداپرستان به او میگویند: «این نتیجه عدم باور به خداست، دست از این کار بکش و خدا را باور کن.» این حرفی نامربوط و غیرمنطقی ست. چرا که باورمندان نیز سرطان میگیرند و مانند هر کس دیگری میمیرند و این هیچ ربطی به باور یا عدم...
حماقت، توحش و دیوانگی چنان در مذاهب بزرگ رایج است که فقط اندکی مطالعه با ذهن باز کافی ست تا بفهمیم که همه آنها ساخته دست بشر و مایه شرمساری هستند. یکی از احمقانه ترین ابداعات ادیان ایده بهشت و جهنم بوده است. آنها تصور میکنند که با این ایده میتوانند انسانها را به...
چه تعداد از باورمندان به وجود خدا را میتوان متعصب نامید؟ در مورد مسلمانان میتوان گفت هر کس که به قوانین شرع موجود در کشورش رجوع میکند یک متعصب است. چون نمیدانم کسی را که با قطع عضو به جرم دزدی و سنگسار به جرم زنا موافقت میکند، جز متعصب چه باید نامید. اگر نتوان...
یکی از راههای مسلمان برای فروش اسلام به دیگران، اشاره به نژادپرستی در تاریخ مسیحیت است. لطفا به تفکیک نژادی در کلیسا فکر کنید و آن را با چند مورد انگشت شمار و انتخاب شده وحدت نژاد در اسلام مقایسه کنید. مثلا وقتی همراه سیاه پوست محمد بلافاصله پس از فتح مکه براساس سنت...
شش سال پیش هرگز به ذهنم خطور نمیکرد که روزی چنين مقاله ای بنویسم. هرگز فکر نمیکردم که روزی به دینی که به آن اعتقاد داشتم اینگونه نگاه کنم. من با مسیحی ها و آتئیست ها بحث میکردم و سعی داشتم آنها را به اسلام متقاعد کنم و حتی تصور نمیکردم که روزی تغییر خواهم کرد تا...
برخی آن را یک فاجعه میدانند درحالی که عده ایی دیگر فقط از کنار آن رد میشوند. این واقعا یک معضل در مصر است که میتواند با درجه و شدت متفاوتی هر کسی را درگیر کند، مثل یک بیماری مسری کهدر دهه اخیر در خیابانهای این کشور شیوع پیدا کرده؛ آزار و اذیت جنسی. آمار نشان...